Tydzień z polską muzyką, dzień 6

Kantyczka z lotu ptaka to jeden z najlepszych utworów fenomenalnego trio złożonego z wielkich artystów: Jacka Kaczmarskiego, Przemysława Gintrowskiego oraz Zbigniewa Łapińskiego. Mimo upływu lat ten utwór podoba mi się tak samo, jak wtedy, gdy po raz pierwszy go usłyszałem.

Reklamy

Polskie pieśni protestu

Aby przypomnieć o 30. rocznicy wprowadzenia Stanu Wojennego przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego i Wojskową Radę Odrodzenia Narodowego, przedstawię kilka mniej i bardziej znanych protest songów. Temat jest bardzo szeroki, nawet nie będę próbował przedstawić pewnej reprezentacyjnej grupy takich piosenek. Dobierając poniższy repertuar kierowałem się raczej odczuciami estetycznymi i własnym gustem muzycznym, niż tematem podejmowanym przez artystę wykonującego dany utwór.

W dniu dzisiejszym i tak będzie pojawiało się mnóstwo informacji o 13 grudnia ’81, dlatego ja Stan Wojenny potraktuję jako przyczynek do tego wpisu.

Rota

To utwór poetycki Marii Konopnickiej, a także pieśń hymniczna. Pierwszy raz Rota została opublikowana w 1908 w czasopiśmie Przodownica. Powstała pod wpływem oburzenia prześladowaniami polskości w zaborze pruskim. Jest to pierwsza polska pieśń protestu (albo jedna z pierwszych).

tekst: Maria Konopnicka
muzyka: Feliks Nowowiejski
wykonanie: Warszawski Chór Międzyuczelniany

Siekiera, motyka

Utwór rozpowszechniony dzięki filmowi muzycznemu pt. Zakazane piosenki z 1946 w reż. Leonarda Buczkowskiego. Pierwotnie Siekiera, motyka śpiewana była przez mieszkańców okupowanej Warszawy, powstała w 1942 r., opowiadała o życiu w zniewolonej stolicy. Panował zakaz śpiewania tego utworu. Autorką tekstu była Anna Jachnina.

Dziwny jest ten świat

Tekst i muzyka: Czesław Niemen. Piosenka pierwotnie miała być protestem ideowym przeciwko socjalistycznym władzom w Polsce, jednak w 1967 r. owa władza postanowiła nagrodzić ten utwór za ideowe walory tekstu piosenki. Partia zamiast zwalczać Niemena i jego utwór postanowiła przyjąć go za dobrą monetę, dlatego w Opolu ’67 artysta otrzymał nagrodę szefa Radiokomitetu Włodzimierza Sokorskiego. Władza ludowa radziła sobie na różne sposoby ze swoimi ideologicznymi wrogami…

Protest dance

Piosenka Protest dance Renaty Przemyk powstała w 1990 roku i odnosi się do zmian ustrojowych w Polsce. Sam tytuł utworu wskazuje już na jego przesłanie, a wystarczy wsłuchać się w tekst i odnieść go do transformacji ustrojowej z przełomu lat 80. i 90., aby odnaleźć wiele aluzji do ówczesnej sytuacji politycznej.

Psalm stojących w kolejce

Psalm stojących w kolejce to jedna z najbardziej znanych piosenek Katarzyny Prońko. Po wprowadzeniu Stanu Wojennego zyskała jeszcze większą popularność ze względu na niektóre, bardzo dobitne sformułowania w tekście. Utwór Prońko był protestem przede wszystkim przeciwko sytuacji społeczno-gospodarczej w Polsce. Popularność tego utworu zbiegła się z ogłoszeniem Stanu Wojennego, przez co tym bardziej kojarzona jest z tym okresem.

Mury

Na zakończenie dodam piosenkę, która nie jest przykładem protest songu, ale przez wiele osób uważana jest za jego wzór. Myślę o utworze Mury Jacka Kaczmarskiego. Zwróćcie uwagę na ostatnie wersy tekstu, w którym artysta przedstawia zakończenie historii młodego i natchnionego śpiewaka – mury rosną, a u jego nóg kołysze się łańcuch, który chciał zerwać. Sam Kaczmarski powtarzał w różnych wywiadach, że ten utwór wcale nie ma pozytywnego zakończenia, a artysta nie udziela w nim rad, co jest dość charakterystyczne dla protest songów. Co ciekawe, na wielu koncertach ostatnia zwrotka, ta pesymistyczna, była wygwizdywana przez słuchaczy, którzy nie zgadzali się z jej przesłaniem.

A wam jakie pieśni protestu przychodzą do głowy?

Wywiad z Jackiem Kaczmarskim

Dziś chciałbym się z wami podzielić wywiadem, który Jacek Kaczmarski udzielił w 1993 r. Polskiej Telewizji. Tematem tej rozmowy była niepodległość. Oprócz tego bard przedstawił swój pogląd na „wolność” i komunizm, mówił także sporo o historii, kulturze i literaturze.

Jacek Kaczmarski był dla mnie wielkim człowiekiem – jako muzyk, poeta, ogólnie jako artysta. Z jego twórczością spotkałem się prawie 10 lat temu. To była miłość od pierwszego usłyszenia. W twórczości Kaczmarskiego odpowiadało mi wszystko – styl, muzyka, a także tematyka jego utworów. Jest to jeden z tych artystów, którego piosenki mogę słuchać bez końca. Kaczmarski stworzył ponadczasowe pieśni, które na pewno będę puszczał swoim dzieciom. Z resztą nie tylko muzyka jest godna podziwu. Jego piękna polszczyzna, sposób wysławiania się i formułowania myśli, zasługuje na najwyższe laury.

Mimo, że wywiad został udzielony ponad 17 lat temu, to nic nie stracił ze swojej aktualności. Z powodzeniem można odnieść go do obecnej sytuacji polityczno-społecznej, a także na przykład do obchodów I rocznicy katastrofy smoleńskiej. Dlatego gorąco polecam zapoznać się z tym materiałem.